SZCZĘŚCIE DOMOWE

II. Nie będziesz brał Imienia Pana Boga twego nadaremno!


Uważajcie, aby dzieci nie wymawiały bez potrzeby lub bez uszanowania Imienia Pana Boga i Świętych; – aby nie wymawiały jakiego przekleństwa lub bluźnierstwa; aby nie przysięgały, — ani innych do przysiąg nie namawiały. Za takie wykroczenia, jeśli inne środki nie pomagają należy karać nawet rózgą. Nie trzymajcie sług, które przeklinają lub bluźnią. Sami także nie dajcie im złego przykładu przezwiskami, przekleństwami i złorzeczeniami. Dzieci nie powinno nigdy słyszeć słów takich z ust waszych!

III. Pamiętaj, abyś dzień święty święcił!


Przyzwyczajajcie dzieci, aby niedziele i święta świecie przepędzały i prowadźcie je ze sobą do kościoła na Mszę Świętą i nabożeństwa. Uważajcie, aby w czasie nabożeństwa stały na miejscu dla dzieci przeznaczonych, aby zachowywały się spokojnie, przyzwoicie i pobożnie, aby się nie oglądały, nie szeptały, nie śmiały się, nie popychały, z kościoła nie wychodziły i koło kościoła nie biegały; aby kazania i nauki uważnie słuchały, a w domu niech opowiadają, o czym było kazanie.

Posyłajcie je na naukę katechizmową, na Różaniec i Nieszpory, a nie pozwalajcie im na hałaśliwe lub grzeszne gry i zabawy. Pouczajcie, zachęcajcie i pomagajcie im, by częściej w roku do Świętych Sakramentów przystępowały. Dzień Pierwszej Komunii dziecka niech będzie wielką uroczystością rodzinną. Byłoby to do życzenia, żeby rodzice razem z dzieckiem przystąpili do tej Najświętszej Uczty. Niech dzieci w niedzielę i święta nie pracują. Zabraniajcie im grzesznych zabaw, zabraniajcie im chodzić na muzykę i tańce, do szynków lub przestawać ze zepsutymi dziećmi.

Kto w niedzielę Mszę świętą opuszcza, Tego Pan Bóg do Nieba nie wpuszcza!

IV. Czcij ojca twego i matkę twoją, aby ci się dobrze powodziło a długoś żył na świecie.


Przykazanie to jest bardzo ważnym i tak dla was, rodzice i przełożeni, jako też dla waszych dzieci i poddanych. Przykazanie to nakazuje, aby dzieci swoim rodzicom, a poddani swoim przełożonym oddawali uszanowanie, miłość i posłuszeństwo. Domagajcie się więc tego od dzieci i poddanych waszych.

Nie pozwalajcie, aby wam szorstko i zuchwale odpowiadały, o ojcu i matce źle mówiły, lub wam pogardę okazywały. Kierujcie nimi tak, aby was kochały, za was się modliły, nigdy was nie zasmucały ani do gniewu nie przywodziły, aby was w potrzebie wspierały, a ułomności wasze cierpliwie znosiły. Sami zaś żyjcie tak, aby was dzieci wasze czcić i szanować musiały, a zarazem mogły was kochać. Dziecko powinno być posłusznym:

1) chętnie i natychmiast: nie znoście żadnej zwłoki;2) wasze upomnienia pokornie przyjąć i do nich się zastosować: nie znoście żadnego uporu;3) dać się wam ukarać, nie znoście żadnego zuchwalstwa.

– We wychowaniu dzieci bądźcie zgodnymi, roztropnymi i wytrwałymi. Nie rozpieszczajcie waszych dzieci, bo inaczej już w dzieciństwie staną się waszymi tyranami, a później waszym krzyżem i hańbą!

Dzieci powinne swoim starzykom taką samą oddawać cześć, miłość i posłuszeństwo, jak i rodzicom. W ogóle uczcie je czci i uszanowania dla starszych: uczcie je tego osobliwie waszym przykładem czcząc i szanując waszych rodziców, teściów, usługując im i jakby na rękach ich nosząc. Nie żałujcie im pożywienia odpowiedniego ich wiekowi i słabości; zaopatrujcie troskliwie wszelkie ich potrzeby, nie wyglądajcie ich śmierci.

Jaka miarą rodzicom waszym mierzyć odmierza, taka samą dzieci wasze wam także odmierzą! Uczcie je czci, uszanowania, posłuszeństwa wdzięczności dla kapłanów i nauczycieli; ale i sami nigdy nic złego o nich nie mówcie. Nigdy nie nakazujcie dzieciom waszym czego, co byłoby grzechem! Wtenczas bowiem dzieci nie są obowiązane i nie powinne was słuchać, tylko słuchać Pana Boga i Kościoła! Posyłajcie je pilnie do szkoły, a później, jeśli do szkół wyższych nie możecie ich posyłać, oddajcie je do rzemiosła albo do jakiej bądź uczciwej pracy. Czuwajcie nad tym, aby dzieci nie tylko katechizm umiały, lecz także, żeby swą Wiarę życiem cnotliwym stwierdzały. Przyzwyczajcie dzieci wasze pozdrawiać po Katolicku.

Pan Bóg kocha takie dziatki, co słuchają, ojca, matki.

V. Nie zabijaj!

Bardzo nad tym czuwajcie, aby wszystkie dzieci kochały się wzajemnie, a strzegły się kłótni, sprzeczek, przezwisk, wyśmiewania się, szyderstw i przekleństw. Uważajcie, żeby się z nikogo nie naśmiewały, sługom ani nikomu nie dokuczały, aby się nie odważyły kogo uderzyć.

Wykorzeniajcie z nich skłonność do sprzeczek, kłótni, bicia, nieprzyjaźni, gniewu i mściwości. Nieznośnie ich grubiańskiego zachowania się względem obcych, ubogich, starcowi nieszczęśliwych; natomiast uczcie je grzeczności dla każdego.

Nie pozwalajcie im dręczyć zwierząt, wyrządzać ptakom, uszkodzić drzewom! Uczcie je łagodności, współczucia i litości! — Poskramiajcie ich gniew! — Zwalczajcie w nich chęć rozkazywania! Dzieci powinny o wszystko prosić i dla drugich zawsze być uprzejmymi i skromnymi! Nie dajcie im jeść za wiele a zbyt często; bo to zdrowiu szkodzi; takie dzieci są zawsze głupkowate i tępe do nauki.

Gniew i zemsta nas poniża,Dobroć nas do Boga zbliża.

VI. Nie cudzołóż!
Bądźcie dla dzieci waszych Aniołami Stróżami, by nie utraciły niewinności. Czuwajcie pilnie nad tym, aby nie widziały nic nieprzyzwoitego, ani słyszały słów gorszących. Trzeba je wychowywać w wszelkiej skromności, wstydliwości i przyzwoitości. Nie zabierajcie ich ku sobie do łóżka!

Niech śpią osobno chłopcy, a osobno dziewczęta!

Niech się skromnie ubierają i rozbierają, i niech nie chodzą bez odzienia! Ubierajcie je skromnie, bo czyste i skromne odzienie jest stróżem czystości duszy. Niech się samotnie nie kryją po kątach, lub tam, gdzie ich nikt nie widzi. —Dzieci trzeba strzec jak źrenicy oka własnego! Mówcie im często, że Pan Bóg je wszędzie widzi, – że Pan Bóg kocha skromne i niewinne dziatki. (Św. Alojzy, Św. Stanisław Kostka.) O zachowanie niewinności waszych dzieci, módlcie się codziennie do Świętych Aniołów Stróżów! Biada temu ojcu, biada tej matce, od której pochodzi zgorszenie! Nie wymawiaj brzydkich słów. – Zawsze grzecznie pięknie mów!

Słowo dobre Boga cieszy – Złem, nieczystym człowiek zgrzeszy!

VII. i X. Nie kradnij. Nie pożądaj żadnej rzeczy, która bliźniego jest!


Od najpierwszej młodości wpajacie w dzieci wasze, zamiłowanie sumienności i rzetelności!

Najmniejszej kradzieży nie puszczajcie bezkarnie; w ostateczności rózgą nawet ukarać trzeba. Uważajcie, żeby potajemnie nie brały np. cukru lub pieniędzy. Przykazujcie im, żeby nie robiły szkody w polu, nie uszkadzały drzew lub kwiatów, nie zakradły się do cudzych ogrodów, i nikogo w niczym nie oszukiwały.

Gdyby komu, co wzięły, niech natychmiast oddadzą i przeproszą! – Lecz i sami dajcie im przykład sprawiedliwości, rzetelności i sumienności. Nie przywłaszczajcie sobie cudzych rzeczy! — Nie krzywdźcie nikogo, bo cudza krzywda nigdy na dobre nie wychodzi.

Grzech nie będzie odpuszczony,Póki wziątek nie będzie wrócony.

VIII. Nie mów fałszywego świadectwa przeciw bliźniemu twemu!


Dzieci wasze niech będą szczere i otwarte! Dlatego wszczepiajcie w nie jak najtroskliwiej zamiłowanie prawdy i surowo. Baczcie na to, żeby zawsze prawdę mówiły! — Sami nigdy nie kłamcie i nie dozwalajcie, aby wasze dzieci kłamały; używajcie wszelkich sposobów, aby je z tego poprawić!

— Nie pozwalajcie, aby kogo obmawiały, wyszydzały, oczerniały, plotki robiły, fałszywie skarżyły, podpatrywały lub podsłuchiwały. Uczcie je skromności, aby nie chciały zawsze wszystko widzieć, wiedzieć i słyszeć, i aby się do rozmowy osób starszych nie wtrącały.

— W rozmowach waszych bądźcie bardzo ostrożnymi i bacznymi ze względu na dzieci, i w zachowywaniu ósmego Przykazania przeświecajcie im dobrym przykładem! – Rodzice kochani! nie mówcie nigdy nic złego o bliźnim waszym, najmniej wobec dzieci waszych!

Jest to cnota nad cnotami — Trzymać język za zębami!Jak zza zębów ci wyleci — Wnet na świecie ogień wznieci!

VIII. Nie mów fałszywego świadectwa przeciw bliźniemu twemu!

Dzieci wasze niech będą szczere i otwarte! Dlatego wszczepiajcie w nie jak najtroskliwiej zamiłowanie prawdy i surowo. Baczcie na to, żeby zawsze prawdę mówiły! — Sami nigdy nie kłamcie i nie dozwalajcie, aby wasze dzieci kłamały; używajcie wszelkich sposobów, aby je z tego poprawić!

— Nie pozwalajcie, aby kogo obmawiały, wyszydzały, oczerniały, plotki robiły, fałszywie skarżyły, podpatrywały lub podsłuchiwały. Uczcie je skromności, aby nie chciały zawsze wszystko widzieć, wiedzieć i słyszeć, i aby się do rozmowy osób starszych nie wtrącały.

— W rozmowach waszych bądźcie bardzo ostrożnymi i bacznymi ze względu na dzieci, i w zachowywaniu ósmego Przykazania przeświecajcie im dobrym przykładem! – Rodzice kochani! nie mówcie nigdy nic złego o bliźnim waszym, najmniej wobec dzieci waszych!

Jest to cnota nad cnotami — Trzymać język za zębami!

Jak zza zębów ci wyleci — Wnet na świecie ogień wznieci!

3. O chrześcijańskiej sprawiedliwości.

Uczcie dzieci wasze chrześcijańskiej sprawiedliwości, która na tym polega, aby chronić się grzechu, a czynić dobrze, czyli starać się o cnoty i zasługi dobrych uczynków. Dzieci niech się strzegą pychy, wyniosłości i próżności, a niech się ćwiczą w pokorze, prostocie, skromności, posłuszeństwie. Uważajcie, żeby nie były chciwymi, łakomymi, skąpymi, lecz czułymi, litościwymi i miłosiernymi.

W tym celu często jałmużny wasze dawajcie ubogim przez ręce waszych dziatek, aby już od dzieciństwa wyrabiały w sobie współczucie dla nędzy bliźnich. Strzeżcie się bardzo rozpieszczania dzieci i dogadzania ich zmysłowości. Nie dawajcie im wódki i żadnych upajających napojów, bo one są trucizną dla dzieci; przyzwyczajajcie je do umiarkowania w jedzeniu i piciu. – Uczcie je, jak się maja przezwyciężać, umartwiać, odmawiać sobie pewnych wygód i przyjemności, bo rozpieszczenie wcześnie rozbudza namiętności cielesne, i staje się często przyczyną smutnych upadków późniejszych.

Przestrzegajcie je przed zazdrością, a zachęcajcie, żeby bliźniego kochały i według możności każdemu dobrze czyniły. Uczcie je, jak mają poskramiać swój gniew, a ćwiczyć się w łagodności, a cierpliwości. Chrońcie je próżniactwa; przyzwyczajcie je do pracowitości, aby później same mogły dać radę — do gorliwości i stateczności w dobrem, aby w cnocie wytrwały, gdy kiedyś przyjdą do samodzielności. – Jeśli jesteście ubogimi, nie każcie dzieciom waszym żebrać, bo odwykną od pracy, staną się próżniakami i złodziejami! Kształćcie ich charakter i uczcie je cnót wszelkich, aby wasi synowi byli kiedyś dobrymi mężami, a córki wasze, jeśli będzie Wola Boża, dobrymi matkami i gospodyniami. Dobre chrześcijańskie wychowanie warte więcej niż najbogatsze wiano.

A taki skarb dobrego wychowania najubożsi nawet rodzice mogą dzieciom swoim w spuściźnie zostawić! – Nawet wtenczas, gdy dzieci dorosną i szkoły ukończą, nie można ich wychowania zaniedbać; owszem wtedy rodzice jeszcze bardziej są zobowiązani czuwać nad ich doczesnym i wiecznym dobrem, aby burzliwa młodość nie przywiodła ich do zguby.

Największe szczęście, największe mienie,
Jest dobre imię i dobre sumienie!

Rodzice Katoliccy! Jeśli według powyższych zasad i przestróg dziatki wasze za Pomocą Pana Boga nauką i własnym dobrym przykładem z wszelka miłością i cierpliwością i mądrością wychowywać będziecie, wtedy one będą szczęśliwe, a wy doczekacie się z nich pociechy w tym i przyszłym życiu!

— Jeżeli zaś dzieciom waszym nie dacie żadnego, albo złe wychowanie, oparte nie na bojaźni Bożej i zasadach religijnych, lecz na zasadach światowych: to może zostawicie im na spuściźnie ziemskie bogactwa, — ale też zostawicie im wasze grzechy i występki, które na nich przejdą, którym się oddawać będą; — a tak będziecie im przewodnikami nie do Nieba, tylko do piekła! Wy zaś sami będziecie mieli z nich tylko wstyd i hańbę, a potem z nimi pójdziecie na wieczne potępienie!

— Co nie daj, Panie Boże!